شروط ضمن عقد

باگرفتن شروط ضمن عقد آرامش خاطري بسيار پيش تر و اعتمادي راسخ تر به خودم ، زندگي زناشويي ام را ادامه مي دهم و مي دانم كه الگويي مناسب براي فرزندم خواهم بود.

تغییر برای برابری- شاید بسیاری از زنان و مردانی که از گوشه و کنار صحبتی از شروط ضمن عقد شنیده اند کنجکاو باشند و بخواهند بدانند که اصلا این شروط چیست و آیا کسی پیدا می شود که این شروط را در قدم ابتدایی زندگی مشترک خود و همسرش بپذیرد. شروط ضمن عقد ازدواج شروطی هستند که در سند رسمی ازدواج ذکر می‌شوند، مورد توافق زن و شوهر قرار می‌گیرند و با امضای دو طرف رسمیت می‌یابند. این شروط در قانون ذکر نشده‌اند و به انتخاب طرفین چه در هنگام ازدواج و چه پس از آن انتخاب می‌شوند.بر اساس قانون مدنی ایران، ازدواج یک عقد قانونی است که در آن حقوق و تکالیف متفاوتی به زن و مرد داده می‌شود. با امضای سند ازدواج، زن برخی از حقوق مدنی و معنوی خود همچون حق سفر، داشتن شغل، انتخاب محل زندگی و مسکن، ولایت بر فرزندان و جدایی از همسر (طلاق) را از دست می‌دهد و حقوق مادی همچون مهریه و نفقه را به دست می‌آورد. شاید برخی بگویند که همسرانشان هیچ گاه به منع آنها از حقوقشان بر نمی آیند و این درست نیست که اول زندگی با این شروط برای خود حرف و حدیث بتراشند.اما آیا باید بپذیریم که از حقوق خود تنها با احتمالات بگذریم؟8 مارس بهانه ای شد تا به این موضوع بپردازیم . در این گزارش به دنبال این هستیم که برابری خواهانی را بشناسانیم که برابری را زندگی می کنند و تنها دم از آن نمی زنند.به سراغ عده ای از فعالان کمپین یک میلیون امضاء رفتیم که به تازگی زندگی مشترک خود را آغاز کرده اند و البته شروط ضمن عقد را هم فراموش نکرده و عقاید خود را عملی کرده اند.

جلوه جواهری و همسرش کاوه مطفری از جمله این زوجها هستند.جلوه و همسرش هر دو از فعالان کمپین یک میلیون امضاء بوده و از فعالان پر کار این عرصه برابری خواهی محسوب می شوند.این دو در پاسخ به اینکه چرا شروط ضمن عقد گرفته اند چنین می گویند:" وقتي تصميم گرفتيم كه ازدواج كنيم، نقشه كشيدن براي خانه و وسايل خانه و مراسم و اين چيزها شروع شد. در اين نقشه ها، سعي مي كرديم تا جايي كه مي توانيم، به چيزهايي كه اعتقاد داريم عمل كنيم. يكي از آن چيزها، برابري در روابط خانوادگي بود. اينكه بتوانيم روابط برابري با هم داشته باشيم و تا جايي كه مي شود، به شعارهايي كه مي دهيم، عمل هم بكنيم. به همين خاطر گشتيم محضري پيدا كنيم كه شروط ضمن عقد را بنويسد و ... نمي خواستيم، بر اساس مراسم دست و پا گيري كه مُد شده و كلي هم هزينه دارد، زندگيمان را شروع كنيم."

از آنها می پرسم که آیا با مخالفت خانواده خود در این باره مواجه شده اند و پاسخی که می شنوم چنین است:" نکته مهم این بود که هیچ مخالفتی نكردند. چون قبلاً درباره اين شروط و كلاً بحث برابري و كمپين و از اين جور چيزها در خانواده هایمان صحبت كرده بوديم و آنها، همراه و حامي بودند و حتا برای برابری حقوقی یعنی بیانیه کمپین، امضاء جمع آوری می کردند. اما اين كارمان، باعث شد تا آنها به مسئله شروط ضمن عقد هم توجه نشان بدهند. مثلن چندین بار پیش آمده بود که یکی از آشنایان یا فامیل قصد ازدواج داشتند و به ویژه مادر هایمان تاکید می کردند به آنها که به جای مراسم پر هزینه و زیر بار قرض رفتن در اول زندگی به حقوقشان توجه داشته باشند و شروط ضمن عقد را امضاء کنند. هر چند گاهی ناموفق بودند و در این مورد پیش ما دردل می کردند که چرا دو جوان تحصیل کرده باید به این شروط توجه نشان ندهند. از طرف دیگر، این مسئله به طور مستقیم هم روي فاميل تاثير خوبي داشت. مادرم مي گفت كه مثلاً پسر فلاني هم گفته مي خواهد مثل ما ازدواج كند و به جاي مراسم و مهريه و ...، شروط ضمن عقد را پيگيري كند. مي توانم بگویم كه تابوهايي را در فاميل البته در پیرامون خود ما تا حدودی تغيير داد. "

برخی از افراد تصور می کنند که گرفتن این شروط سرآغاز جنجال و دعوا میان خانواده های دو طرف است و بعد هم سرآغاز جدایی میان دو زوج.اما لزوما اینگونه نیست.جلوه جواهری در این باره چنین می گوید:" اين شروط و قراردادهايي كه بر اساس آنها بسته مي شود، در زندگي روزمره لزوماً دخالت ندارد. مثلاً حق طلاق هر روز مورد استفاده قرار نمي گيرد! اما يک جور موقعيت برابر براي هر دوتای ما ايجاد كرده، يعني حداقل امتيازهاي قانوني ای كه قبلاً به يه مرد قدرت بيشتري مي داد، ديگر در خانه ما جاي بحث ندارد. به همين خاطر مي توانم بگویم كه به طور غيرمستقيم باعث شده كه روابط برابر تري در خانه داشته باشيم. حداقل، اگر دعوایمان شد، ديگر آن امتيازها، بهانه اي نشود براي تشديد اختلافات!"جلوه معتقد است که كمپين اين جسارت را به آنها داد كه ببيننند آيا مي توانند چيزهايي كه شعارش را مي دهند، اجرا هم بكنند.پیشنهاد او به کسانی که در شرف ازدواجند چنین است:" هنگام ازدواج اين شروط را رعايت كنند! نه به اين معني كه همان روزي كه قرار شد بروند محضر يادشان بيافتد، بلكه بايد از قبل برايش برنامه ريزي كنند. بايد خانواده ها را راضي كنند و خودشان هم درباره تك تك موارد به توافق برسند. اگر هم بر اساس رسوم ازدواج مي كنند، سعي كنن كه قبل از جلسه خواستگاري يا بله بران كه توافقات انجام مي شود و مهريه مشخص مي شود، درباره اين شروط صحبت كنند. آن موقع اگر در مورد حق طلاق دوطرفه به توافق برسند، مي توانند خانواده ها را در مورد مهريه هم راضي كنند."

اما در میان برابری خواهان کمپین یک میلیون امضاء این فقط جلوه و کاوه نیستند که این شروط را برگزیده اند.گلاله بهرامی و همسرش بلال مرادویسی نیز از دیگر فعالان کمپین یک میلیون امضاء هستند که برابری خواهی را زندگی کرده اند.این دو معتقدند که درشرایطی که قوانین وحتی عرف جامعه هم هیچگونه حقی برای برخورداری اززندگی برابررابه زن نمی دهد گرفتن شروط ضمن عقد تنهاراه حل بود.گلاله بهرامی می گوید که این کار او توانسته بر یکی از دوستانش تاثیر بگذارد و خوشبختانه اونیزتصمیم گرفت تحت این شرایط ازدواج کند.او اضافه می کند که خانواده اش در ابتدا مخالف این کار بوده اند:" خانواده من درابتدامخالفت کردندچون فکرمی کردنداین صرفایک پزروشنفکریست وهیچ تاثیری برزندگیم نخواهد گذاشت امامن مصرانه برحق انتخابم ایستادم تابه متقاعد کردن آنهابرآمدم."این دو که معتقدند حالا در کنار هم همچون دو انسان برابر زندگی می کنند بیشترین تاثیر را از کمپین گرفته اند:" بیشترین تاثیرراکمپین برگرفتن این شروط داشت، قبلا هم به فکرش بودیم ولی همراه شدن با کمپین راه عملی جلوی پایمان گذاشت برای آشنایی بهتربا شرایط ونحوه ی گرفتن شروطی تقریبا برابرتا جایی که این قوانین به ما امکان می داد."این دو که تا کنون هیچ اختلافی پس از گرفتن این شروط با یکدیگر نداشته اند به زوجهایی که در شرف ازدواجند پیشنهاد می کنند که :" باوجوداین قوانین نابرابردرشرایطی یکسان ازدواج کنند تا زنان نیزهمچون مردان ازآزدی انتخاب وعمل تاحدودی برخوردارگردندوهردودرشرایطی برابرزندگی منصفانه ای راشروع کنند."

مانی هم که از حامیان کمپین یک میلیون امضاء بوده و بیانیه این کمیپن را امضاء کرده است از دیگر برابری خواهانی است که به گرفتن شروط ضمن عقد برآمده است.او در این باره چنین می گوید:" براي اين به گرفتن شروط ضمن عقد برآمدم كه قوانين موجود را به هيج عنوان عادلانه نمي دانم. در كشور ما و بر طبق قانون مدني ما از همان ابتداي ازدواج زن وحقوقش كاملاٌ ناديده گرفته ميشود و تنها زماني زن متوجه اين بي عدالتي ها مي شود كه بر اثر شرايطي گرفتار مشكلاتي شود. باگرفتن شروط ضمن عقد آرامش خاطري بسيار پيش تر و اعتمادي راسخ تر به خودم ، زندگي زناشويي ام را ادامه مي دهم و مي دانم كه الگويي مناسب براي فرزندم خواهم بود."مانی معتقد است که گرفتن این شروط بر شرایط امروز زندگی اش تاثیر داشته است و باعث شده که او و همسرش دیدی برابر نسبت به هم و زندگی مشترکشان داشته باشند و مسائل و مشکلاتی که در زندگی بعضی از زوج ها وجود دارد میان آنها معنی ندارد.او درباره تاثیر کمپین بر گرفتن این شروط در هنگام ازدواجش چنین می گوید:" كمپين و دوستان كمپيني بسيار در گرفتن اين شروط موثر بودند و به لطف و كمك آن ها بود كه آگاهي بيشتري در اين زمينه به دست آوردم ."پیشنهاد مانی به کسانی که در شرف ازدواجند این است که پيش از عقد نسبت به قوانين جاري و تبعيضي كه نسبت به زنان روا داشته شده اطلاع پيدا كنند و سعي كنند كه با شروط ضمن عقد حتي المكان از سنگيني بي عدالتي در زندگي خود بكاهند.مانی معتقد است که اطلاع از قوانین و این شروط برای مردان نیز ضروری است:"اطلاع از اين قوانين تبعيض آميز نه تنها براي زنان بلكه براي مردان امري لازم است زيرا كه خانواده سالم و شاد تنها در زير سايه ي آگاهي و رعايت حقوق متقابل پا برجا خواهد ماند و داشتن فرزنداني سالم از نظر روحي را تضمين خواهد كرد."

نیلوفر انسان که از فعالان کمپین یک میلیون امضاء است نیز به همراه همسرش به گرفتن این شروط برآمده است.او می گوید :"وقتی به برابری اعتقاد داشتم باید آن را به شکل عملی در زندگی خود نیز نشان می دادم.با همسرم در این باره صحبت کردم و برایم جالب این بود او که تا به حال سابقه هیچ نوع فعالیت اجتماعی ای نداشت پس از مطالعه این شروط و توضیحات من به راحتی آن را پذیرفت چرا که پس از آن معتقد بود حقوقی را که قانون به من داده و به زنان نداده من به همسرم این حقوق را می دهم تا همسرم نیز با من برابر باشد.زمان گذاشتیم و محضر مورد نظر را پیدا کردیم و زندگی برابرمان را آغاز کردیم."او هم چنین اضافه می کند:"به زوج های در شرف ازدواج پیشنهاد می کنم که تنها به فکر تجملات نباشند و فقط به این موضوع فکر نکنند که لباس عروس بر تن کنند و یک شب را ستاره جمع باشند.به فکر همه لحظات زندگیشان باشند و با همراه زندگیشان صحبت کنند و هر دو به قاتع کردن خانواده های خود برآیند تا به جای مهریه شروط ضمن عقد اختیار کنند و زندگی سالم و برابری را آغاز کنند."

منبع: تغییر برای برابری